'Mandaat inval Irak ontbrak'

De VN-Veiligheidsresoluties over Irak gaven geen volkenrechtelijk mandaat voor de Amerikaans-Britse inval in dat land in het voorjaar van 2003.

De tekst van de resolutie 1441 gaf geen vrijbrief aan landen om met geweld in te grijpen. Het Nederlandse kabinet legde die tekst wel zo uit.

Dat concludeert de commissie-Davids dinsdag in haar rapport over de Nederlandse besluitvorming om de inval politiek te steunen. De militaire actie ontbeerde een adequaat volkenrechtelijk mandaat, aldus commissie.

Verder stelt Davids dat premier Jan Peter Balkenende in het begin weinig of geen leiding gaf aan het debat over Irak. Hij liet het dossier volledig over aan de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Jaap de Hoop Scheffer.

Sinds begin vorig jaar heeft hij met een commissie van deskundigen de Nederlandse besluitvorming onderzocht om de Amerikaanse inval in Irak in 2003 politiek te steunen. Davids sprak van een ''kloek boekwerk'', dat voor de premier nog een verrassing is. Davids benadrukte dat er alleen over praktische zaken contact met Balkenende is geweest.

''De commissie is er niet op uit geweest voor vrienden te schrijven, hetzelfde geldt voor vijanden'', aldus Davids. Volgens hem heeft de commissie zich gericht op de feiten en komt ze niet met ''politieke duiding''.

PvdA-senator Klaas de Vries stelt dat er ,,kennelijk een aantal dingen erg fout is gegaan'' bij de besluitvorming rond de politieke steun aan de Amerikaanse inval in Irak in 2003. In een eerste, voorlopige reactie noemde De Vries bij RTL Z de conclusies van de commissie-Davids ,,ernstig''. Hij vindt het opvallend dat juridisch en volkenrechtelijke zaken blijkbaar ondergeschikt zijn gemaakt in het beleid.

Ook het punt dat de volksvertegenwoordiging niet volledig geïnformeerd is, noemt De Vries ,,heel gevoelig''.

De Vries heeft zich de afgelopen jaren zeer ingezet om duidelijkheid te krijgen over de precieze gang van zaken rond de Nederlandse besluitvorming.

De Tweede Kamer spreekt dinsdag met voorzitter Willibrord Davids over het onderzoek van zijn commissie. De bijeenkomst van de Kamercomissie voor Buitenlandse Zaken is openbaar, zo blijkt uit de agenda van het parlement.

Behalve premier Jan Peter Balkenende hebben ook de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer dinsdag een exemplaar van het dikke rapport ontvangen, aldus Davids. De Tweede Kamer had hem gevraagd met het parlement te spreken na publicatie van het rapport.

PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer hoopt dat het kabinet snel en niet pas na weken met een reactie op het rapport komt, zodat er snel een debat over de zaak kan komen. Als er na dat debat nog vragen blijken te zijn, zou er eventueel nader onderzoek kunnen volgen, zei Hamer.